Көру қабілетін отасыз жақсартуға бола ма: аңыздар мен шындық
Ғаламторда «көруді 7 күнде қалпына келтіру», «жаттығулар арқылы көзілдіріктен мәңгіге құтылу», «алыстан көргіштікті витаминдермен емдеу» сияқты ондаған уәделерді кездестіруге болады. Осыдан кейін көпшілік адамдарда отаны, тіпті кәдімгі көзілдірікті де гимнастикамен, тамшылармен немесе арнайы приборлармен алмастыруға болады деген үміт пайда болады.
Қысқаша жауап: Көп жағдайда алыстан көргіштікті (миопия), жақыннан көргіштікті және астигматизмді жаттығулармен, витаминдермен немесе үйдегі тренажерлармен емдеп жою мүмкін емес.
Бірақ бұл отасыз ештеңе істей алмайсыз дегенді білдірмейді. Кейбір әдістер көру сапасын жақсартуға, жайсыздықты азайтуға және бұзылыстардың үдеуін баяулатуға шынымен де көмектеседі.
Аңыз бен шынайы офтальмологияның аражігін ажыратып алайық.
«Көруді жақсарту» деген не?
Адамдар бұл тіркесті көбінесе әртүрлі мағынада түсінеді.
Кейбіреулер үшін бұл:
- көзілдіріксіз көру;
- ұсақ матiндердi оқу;
- алыстан көргіштіктен мүлдем айығу.
Басқалар үшін:
- жай гана көздің шаршауын және құрғауын басу.
Бұлар — мүлдем екі бөлек міндет. Көру кернеуін отасыз азайтуға болады, ал қалыптасқан миопия кезінде көздің пішінін өзгерту — мүмкін емес.
Отасыз шынымен не істеуге болады?
1. Көру жайлылығын жақсарту
Егер компьютерде жұмыс істегеннен, оқығаннан немесе смартфонды пайдаланғаннан кейін көз шаршаса, мыналар көмектеседі:
- дұрыс таңдалған көзілдірік;
- жұмыстағы үзілістер;
- ылғалдандырғыш тамшылар;
- дұрыс жарықтандыру;
- көру жүктемесін азайту.
Адам алыстан көргіштігі «емделіп кеткендіктен» емес, дәл осы спазм мен шаршау жоғалғандықтан анығырақ көре бастайды.
2. Аккомодация спазмын басу
Балалар мен жастарда кейде фокустауға жауап беретін бұлшықеттердің үнемі кернеуде болу жағдайы туындайды.
Симптомдары:
- кешке қарай алысқа көрудің нашарлауы;
- демалыстан кейін қайтадан жақсаруы;
- бас ауруы мен көздің шаршауы.
Мұндай жағдайларда офтальмолог көру жүктемесінің режимін, арнайы жаттығуларды, медикаментозды емдеуді немесе уақытша түзетуді тағайындай алады. Спазмды басқаннан кейін көру қабілеті шынымен де жақсаруы мүмкін.
3. Миопияның үдеуін баяулату
Бұл әсіресе балалар үшін маңызды. Заманауи әдістер жай ғана көзілдірік таңдап қоймай, миопияның өсуін бақылауға мүмкіндік береді.
Мұндай әдістерге мыналар жатады:
- миопияны бақылауға арналған көзілдірік линзалары (мысалы, Stellest);
- ортокератологиялық түнгі линзалар;
- көрсетілімдер бойынша атропиннің төмен дозалары;
- далада ашық ауада болу уақытын ұзарту.
Яғни, үдеуді баяулатуға болады, бірақ бұл бар миопияның бірден жоғалғанын білдірмейді.
Жаттығулар мен витаминдермен нені емдеуге болмайды?
- Алыстан көргіштік (Миопия)
Анатомиялық миопия кезінде көз алмасы ұзынырақ болады. Жаттығулар көзді қысқартып, оны қалыпты пішініне қайтара алмайды. Сондықтан «минус 3 бір айда жоғалады» деген уәделердің ғылыми дәлелі жоқ.
- Астигматизм
Астигматизм мүйізгектің (роговица) немесе хрусталиктің пішін ерекшеліктеріне байланысты. Витаминдер жалпы денсаулық үшін пайдалы болуы мүмкін, бірақ олар мүйізгектің геометриясын өзгерте алмайды.
Неліктен адамдарға көруі «қалпына келгендей» көрінеді?
Көбінесе мына үш жағдайдың бірі орын алады:
- Спазм басылды: Демалыстан немесе емделгеннен кейін адам анығырақ көре бастайды.
- Дұрыс емес коррекция түзетілді: Жаңа көзілдіріктен кейін көру айтарлықтай жақсарады.
- Симптомдар құрғақтық пен шаршауға байланысты болды: Көзді ылғалдандырып, режимді реттегеннен кейін жайсыздық азаяды.
Бұл — шынайы жақсарулар, бірақ олар анатомиялық миопияның жоғалғанын білдірмейді.
Ең кең таралған аңыздар
- «Көзілдірік көзді еріншек етеді»
Бұл — ең ұзақ сақталған аңыздардың бірі. Дұрыс таңдалған көзілдірік көзді «еріншек» қылмайды. Ол торлы қабыққа анық кескін алуға мүмкіндік береді және көру кернеуін азайтады. Әсіресе балаларда коррекциядан бас тартпау маңызды, өйткені үнемі бұлыңғыр көру көру жүйесінің дамуына кері әсер етеді.
- «Көзілдірікті неғұрлым аз тақсаң, соғұрлым жақсы»
Егер миопиясы бар адам үнемі көзін сығырайтып, зорлап қараса, бұл жаттығу емес, қосымша ауыр жүктеме болып табылады.
- «Көруді қалпына келтіретін приборлар бар»
Нарықта массаждық көзілдіріктер, жарық тренажерлары, магниттік және лазерлік құрылғылар өте көп. Олардың көбінде миопияны, жақыннан көргіштікті немесе астигматизмді жою қабілетіне сенімді дәлелдер жоқ.
Көруді сапалы түрде не жақсартады?
- Дұрыс таңдалған көзілдірік: Көптеген пациенттер үшін ең қарапайым әрі қауіпсіз түзету әдісі.
- Контактілі линзалар: Кең көру өрісін қамтамасыз етеді және белсенді өмір салтында өте ыңғайлы.
- Миопияны бақылау әдістері: Әсіресе миопиясы үдеп бара жатқан балалар үшін өзекті.
- Хирургиялық емдеу: Лазерлік коррекция және басқа да оталар көзілдірікке деген қажеттілікті азайтады немесе жояды, бірақ олар тек толық тексеруден кейін және көрсетілімдер болғанда ғана жасалады.
Ота қашан қарастырылады?
Хирургиялық коррекция әдетте мынадай жағдайларда талқыланады:
- көру қабілеті тұрақты (өспей тұрған) болса;
- пациент 18 жастан асқан болса;
- мүйізгектен және көздің басқа құрылымдарынан қарсы көрсетілімдер болмаса;
- адам көзілдірікке немесе линзаға тәуелділікті азайтқысы келсе.
Ота — бұл «соңғы мүмкіндік» емес, бәріне бірдей келе бермейтін түзету әдістерінің бірі.
Сізге мүмкін емес нәрсені уәде етіп жатқанын қалай түсінуге болады?
Егер сізге мыналар ұсынылса, сақ болғаныңыз жөн:
- тексерусіз-ақ көруді қалпына келтіру;
- көзілдіріктен бірден бас тарту;
- 100% нәтижеге кепілдік беру;
- миопияның кез келген дәрежесін жаттығулармен емдеу;
- толық диагностиканың орнына прибор сатып алу.
Дәлелді офтальмологияда әрқашан алдымен тексеру жүргізіледі, содан кейін барып емдеудің шынайы мүмкіндіктері талқыланады.
Ең басты есте сақтайтын жайт
Отасыз не істеуге болады:
- көздің шаршауын азайту;
- аккомодация спазмын басу;
- көру жайлылығын арттыру;
- миопияның үдеуін баяулату.
Отасыз не істеуге болмайды:
- нақты миопияны жаттығулармен жою;
- астигматизмді витаминдермен емдеу;
- көздің пішінін үйдегі тренажерлармен өзгерту.
Ең ақылға қонымды тәсіл — «ғажайып әдісті» іздемей, толыққанды диагностикадан өтіп, көру қабілетіңізге шынымен сәйкес келетін түзету жолын таңдау.
«Дом Оптики» салондарында көру қабілетін тексеруге, көзілдірік немесе контактілі линзаларды таңдауға, сондай-ақ миопияны бақылау және басқа да түзету әдістері бойынша офтальмолог кеңесін алуға болады.
